COLUMNS
VERDIENT AYAAN HIRSI ALI DE DOOD?
14 oktober 2002 - Ayaan Hirsi Ali heeft kritiek geuit op de behandeling van moslimvrouwen. Zij beweerde ondermeer dat 70 procent van de vrouwen in opvanghuizen een islamitische achtergrond heeft, dat onderdrukking van vrouwen inherent is aan de islam en dat de enige mogelijkheid om dit probleem op te lossen is gelegen in het afzweren van de islam, wat zij inderdaad gedaan heeft. Zij heeft door haar ongenuancerde uitlatingen vele moslims geïrriteerd en voor sommigen is dit alles reden geweest haar met de dood te bedreigen.
Voordat ik inga op de vraag of deze bedreigingen vanuit islamitisch oogpunt legitiem zijn wil ik kort ingaan op de vraag of de kritiek van mevrouw Hirsi Ali terecht is. Over het percentage dat zij noemt kan ik niet oordelen. Mij lijkt het persoonlijk overdreven en ik heb ook van mensen die in de opvang werken gehoord dat het aan de hoge kant is. Hopelijk worden de uitkomsten van het onderzoek waarop zij zich baseert snel gepubliceerd. Maar goed, dat er in moslimkringen vaak minder zorgvuldig met de integriteit van vrouwen wordt omgegaan kan niemand meer ontkennen.
Vervolgens zegt zij dat onderdrukking van vrouwen inherent aan de islam is. Ik vraag mij dan af welke islam zij bedoelt. Ongetwijfeld betrekt zij hierin ervaringen uit haar jeugd in Somalië. Verder gaat zij blijkbaar af op wat een enkele imaam over het slaan van vrouwen zegt en op de - inderdaad zorgwekkende - praktijk van vele Nederlandse moslims die afkomstig zijn uit Turkije, Marokko en enkele Afrikaanse landen. Ik kan mij niet voorstellen dat zij een diepgaande studie heeft gemaakt van wat de koran, de sunnah en diverse grote islamitische denkers over de rechten van de vrouw en de plichten van mannen ten opzichte van vrouwen hebben gezegd. Had zij dat wel gedaan, dan had zij kunnen weten dat onze geliefde profeet Muhammad zijn metgezellen vele malen heeft aangespoord hun vrouwen met zachtheid te behandelen - dit in tegenstelling tot wat in die tijd gebruikelijk was - en hen zeker niet te slaan of anderszins te mishandelen. Dit komt overeen met wat door de vrouwen van de profeet over hun eigen behandeling is overgeleverd. Mishandeling is in de wetgeving van vele islamitische landen zelfs een van de legitieme redenen voor een vrouw om echtscheiding aan te vragen. In de koran staat weliswaar een vers dat het (zacht) slaan van vrouwen legitimeert, maar op een andere plaats staat dat vrouwen niet geslagen mogen worden. De vraag rijst dan aan welke passage in de islamitische jurisprudentie meer gewicht wordt toegekend. Daarover heb ik in de vele discussies over dit thema nog niets gehoord. Ik voor mij kan op grond van het feit dat de profeet mishandeling afkeurde en dit ook zelf niet toepaste niet anders concluderen dan dat mishandeling c.q. onderdrukking van vrouwen op geen enkele wijze te legitimeren is. Het stelt mij teleur dat de vele islamitische organisaties die Nederland rijk is dit tot nu toe op geen enkele manier naar voren hebben gebracht. Noch hebben zij het tegendeel willen aantonen. Kritiek over de situatie van moslimvrouwen wordt keer op keer door de organisaties naast zich neergelegd. Hirsi Ali heeft met haar stelling dat het aan de islam zelf ligt het tegendeel bereikt van wat zij wilde. De moslims zijn - zoals gebruikelijk - door uitlatingen in de media in het defensief gedrongen in plaats van te zijn uitgenodigd om aan een open discussie over dit onderwerp deel te nemen.
Verdient Hirsi Ali de dood? Het zou interessant zijn te weten door wie zij is bedreigd en met welk motief. Is het omdat zij kritiek heeft op de behandeling van vrouwen? Het is de plicht van iedere moslim misstanden te signaleren en er zo mogelijk iets aan te doen. Is het omdat zij gezegd heeft dat de islam de bron van alle kwaad is? Dat had zij niet moeten zeggen, maar dat kan geen rechtvaardiging zijn iemand te doden. Is het omdat zij een afvallige is? Er wordt inderdaad wijd en zijt gedacht dat op afvalligheid de doodstraf staat. Er wordt zelfs gesuggereerd dat dit in de koran is voorgeschreven. Ik heb het vers dat daarop betrekking heeft niet kunnen vinden, noch hebben diegenen die ernaar verwijzen mij willen vertellen welk vers zij bedoelen. Mogelijk is het ergens 'hinein interpretiert'. Ook als we de sunnah (overlevering van uitspraken en handelingen van de profeet) erop naslaan is er niets dat de doodstraf op afvalligheid zou kunnen ondersteunen. De enige overlevering die hierop wijst ("Wie van u van religie verandert, verdient de dood") heeft ons bereikt via iemand die bij het overlijden van de profeet amper 14 jaar oud was, dus we kunnen zijn woorden geen waarde toekennen.